Muziek die gezondheid brengt
Er is geen kunstvorm die mensen en planten zo diep beweegt als muziek. Muziek kan zelfs helpen bij de genezing van ziekten en kwalen. Pianoleraar en componist Ko van Diemen ontwierp een therapie die beoogt lichaamsfuncties te verbeteren: Body-music.
Ko van Diemen studeerde klassiek piano aan het conservatorium van Alkmaar. Sinds 1979 is hij werkzaam als pianodocent op de muziekschool van Opmeer en omstreken. Onlangs componeerde hij voor de muziekschool een musical gebaseerd op Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt. Helaas mag de musical verder niet opgevoerd worden, omdat er al een theaterproductie bestaat die eveneens op Pluk van de petteflet is gebaseerd en onlangs de ANWB-publieksprijs voor kleine musicals heeft gekregen.
Van Diemen houdt zich verder bezig met wat hij geluidsfoto’s noemt. Een geluidsfoto is een vertaling in muziek van bepaalde lichaamsfuncties. Door naar deze muziek te luisteren, worden deze lichaamsfuncties, zoals de nieren en de bloedsomloop, aangemoedigd naar hun oorspronkelijke, gezonde frequentie terug te keren.
Echt nieuw is de benadering van Van Diemen niet. Maar door de opkomst van de moderne wetenschap is het accent in de geneeskunde op fysische en chemische processen komen te liggen. De muzikale benadering is op de achtergrond geraakt, hoewel de dichter Novalis heeft gezegd: ‘Elke ziekte is een muzikaal probleem – de genezing een muzikale oplossing.’ De kunst is om voor specifieke problemen ook specifieke oplossingen te vinden. Daarbij werd Van Diemen geholpen door een droom.
Aan het eind van een periode in zijn leven waarin hij het rustiger aan moest doen, hoorde hij in zijn slaap een stem tot hem spreken. De stem legde aan hem uit dat materie ook in geluid is te vangen, omdat elke materiële manifestatie een grondtoon, een frequentie en een ritmiek heeft. Van elke vorm kan een weergave in geluid gecreëerd worden, als ware het een geluidsfoto. Een menselijk lichaam dat door een ziekte is getroffen, is afgedwaald van de eigen oorspronkelijke frequentie. De stem legde uit:
‘In dit kader is een genezingsproces niet meer dan het hervinden van de eigen grondtoon. Dit proces kan aanzienlijk versneld worden door in resonantie te treden met een trilling die de oorspronkelijke gezonde frequentie vertegenwoordigt van dat deel van het lichaam waar genezing noodzakelijk is, opdat het lichaam zich de juiste structuur herinnert en de cellen zich op de goede manier kunnen rangschikken, alles is in geluid vertaalbaar.’
‘Luister,’ zei de stem vervolgens. ‘Wat je nu hoort, is een akoestische weergave van een bloedfilter, luister en onthoud de klanken die je hoort.’
Aanvankelijk lukte het Van Diemen niet om de driestemmige canon die hij hoorde vast te houden. Maar in januari 1993 heeft hij Body-music III in es opgenomen, een stuk van ruim 18 minuten dat zich geheel binnen één akkoord afspeelt. De compositie wijkt sterk af van wat onze oren gewend zijn, omdat de meeste westerse muziek gebruik maakt van voortdurend wisselende akkoorden.
Blijkbaar zit ons lichaam anders in elkaar dan een modieus popliedje. Ko van Diemen hoeft alleen maar een klankbeeld neer te zetten dat de bloedsomloop helpt naar behoren te functioneren. Zelf heeft hij een harmonisch absoluut gehoor. Twee verschillende tonen die door hetzelfde instrument worden voortgebracht hebben volgens de huidige geluidsleer een identieke klankkleur, bijvoorbeeld de trompet- of de gitaarkleur. Maar zelf ervaart Van Diemen bij iedere afzonderlijke toon een aparte klankkleur:
‘Alle tonen, ook als ze op één instrument worden gespeeld, hebben een eigen zijnswereld met unieke kenmerken. De parameters zijn: sfeer (gezellig, warm, evenwichtig, streng, zwevend), structuur (wollig, glazig, mollig, stevig), beweging (snel, kabbelend, traag, vloeiend, strak), de letterlijke kleur (rood, geel, groen). Elke toon laat zich vertalen naar deze parameters. De toon G is bijvoorbeeld wollig.’
Voor patiënten die problemen met hun lymfestelsel hebben, heeft Van Diemen op cd Body-music I in as-mineur opgenomen. De verbinding tussen lymfen en het muziekstuk loopt via bovengenoemde parameters. Bij de vertaling van lichaamsfuncties in parameters is Van Diemen afhankelijk van een ‘hogere bron’ die hem laat zien en horen welke muzikale structuur in lichaamsfuncties schuilgaat. Pas dan kan hij het onhoorbare tot klinken brengen. Vandaar dat de pianodocent nog maar een beperkt aantal composities in Body-music heeft gerealiseerd.
In feite doet Van Diemen op een beperkt terrein precies wat wij mensen de hele dag doen: we zijn voortdurend bezig onze omgeving te scannen op klankkleur. In een nieuwbouwwijk met allemaal strakke lijnen voelen we ons ontheemd. In een bos met een uitbundige variëteit aan planten, bomen en vogelgeluiden komen we tot rust. We zijn blij als we iemand tegenkomen die op dezelfde golflengte zit als wijzelf. Ook reageren wij sterk op de klankkleur van muziek. Er is geen kunstvorm die ons zo diep beweegt als muziek. En wij zijn in dat opzicht niet de enigen. Ook planten reageren op muziek.
Er zijn verschillende proeven gedaan met klimplanten die opgesteld zijn tussen drie geluidsboxen. Uit de ene box weerklinkt klassieke Indiase muziek, uit de tweede box zijn composities van Bach te beluisteren en uit de derde box dreunt hardrock. De klimplanten die het dichtst bij box 1 staan floreren het best. Bach kan ook nog door de beugel. Maar de planten bij box 3 hebben echt te lijden van de agressiviteit die in de meeste hardrock is neergelegd. Ze sterven af of proberen in de richting van Bach of Indiase muziek te groeien.
Ko van Diemen is bezig een filosofie uit te werken die met zijn ervaringen overeenkomt. Daarbij laat hij zich inspireren door de wijsheid uit het oude Egypte en door de Griekse wijsgeer Pythagoras, die 2500 jaar terug al met de muziek der sferen in de weer was. De god die volgens de antieke oudheid de taak had het onhoorbare hoorbaar te maken, was Hermes, de boodschapper van de goden. Als we langs het strand lopen en door het ruizen van de zee helemaal tot rust gekomen zijn, heeft Hermes zijn werk gedaan. Daarom merkt de god in een fragment uit de rijke hermetische traditie op: ‘Luister naar de innerlijke stem en schouw in de oneindigheid van ruimte en tijd. Daar weerklinkt het lied der sterren, de stem der getallen, de harmonie der sferen.’
De hele schepping komt uit trilling voort, maar trillingen heb je niet als er geen ruimte is waarbinnen zij zich kunnen manifesteren. De ruimte is het vrouwelijk beginsel dat in het oude Egypte als Isis bekend stond. Het mannelijke beginsel is het initiërende woord van Osiris. Uit het samengaan van Isis en Osiris komt Horus voort, het zonnekind waaruit alles ontstaan is. Horus heeft twee ogen, het rechter oog dat met ons intellect, de logica en de linker hersenhelft verbonden is; en het linker oog dat met muziek, wiskunde, heilige geometrie en de rechter hersenhelft te maken heeft. Pas door beide ogen te openen, vinden we een nieuw begrip van de kosmos.
Herbert van Erkelens
Nadere informatie: Ko van Diemen, 072 ? 515 3438
Ko van Diemen studeerde klassiek piano aan het conservatorium van Alkmaar. Sinds 1979 is hij werkzaam als pianodocent op de muziekschool van Opmeer en omstreken. Onlangs componeerde hij voor de muziekschool een musical gebaseerd op Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt. Helaas mag de musical verder niet opgevoerd worden, omdat er al een theaterproductie bestaat die eveneens op Pluk van de petteflet is gebaseerd en onlangs de ANWB-publieksprijs voor kleine musicals heeft gekregen.
Van Diemen houdt zich verder bezig met wat hij geluidsfoto’s noemt. Een geluidsfoto is een vertaling in muziek van bepaalde lichaamsfuncties. Door naar deze muziek te luisteren, worden deze lichaamsfuncties, zoals de nieren en de bloedsomloop, aangemoedigd naar hun oorspronkelijke, gezonde frequentie terug te keren.
Echt nieuw is de benadering van Van Diemen niet. Maar door de opkomst van de moderne wetenschap is het accent in de geneeskunde op fysische en chemische processen komen te liggen. De muzikale benadering is op de achtergrond geraakt, hoewel de dichter Novalis heeft gezegd: ‘Elke ziekte is een muzikaal probleem – de genezing een muzikale oplossing.’ De kunst is om voor specifieke problemen ook specifieke oplossingen te vinden. Daarbij werd Van Diemen geholpen door een droom.
Aan het eind van een periode in zijn leven waarin hij het rustiger aan moest doen, hoorde hij in zijn slaap een stem tot hem spreken. De stem legde aan hem uit dat materie ook in geluid is te vangen, omdat elke materiële manifestatie een grondtoon, een frequentie en een ritmiek heeft. Van elke vorm kan een weergave in geluid gecreëerd worden, als ware het een geluidsfoto. Een menselijk lichaam dat door een ziekte is getroffen, is afgedwaald van de eigen oorspronkelijke frequentie. De stem legde uit:
‘In dit kader is een genezingsproces niet meer dan het hervinden van de eigen grondtoon. Dit proces kan aanzienlijk versneld worden door in resonantie te treden met een trilling die de oorspronkelijke gezonde frequentie vertegenwoordigt van dat deel van het lichaam waar genezing noodzakelijk is, opdat het lichaam zich de juiste structuur herinnert en de cellen zich op de goede manier kunnen rangschikken, alles is in geluid vertaalbaar.’
‘Luister,’ zei de stem vervolgens. ‘Wat je nu hoort, is een akoestische weergave van een bloedfilter, luister en onthoud de klanken die je hoort.’
Aanvankelijk lukte het Van Diemen niet om de driestemmige canon die hij hoorde vast te houden. Maar in januari 1993 heeft hij Body-music III in es opgenomen, een stuk van ruim 18 minuten dat zich geheel binnen één akkoord afspeelt. De compositie wijkt sterk af van wat onze oren gewend zijn, omdat de meeste westerse muziek gebruik maakt van voortdurend wisselende akkoorden.
Blijkbaar zit ons lichaam anders in elkaar dan een modieus popliedje. Ko van Diemen hoeft alleen maar een klankbeeld neer te zetten dat de bloedsomloop helpt naar behoren te functioneren. Zelf heeft hij een harmonisch absoluut gehoor. Twee verschillende tonen die door hetzelfde instrument worden voortgebracht hebben volgens de huidige geluidsleer een identieke klankkleur, bijvoorbeeld de trompet- of de gitaarkleur. Maar zelf ervaart Van Diemen bij iedere afzonderlijke toon een aparte klankkleur:
‘Alle tonen, ook als ze op één instrument worden gespeeld, hebben een eigen zijnswereld met unieke kenmerken. De parameters zijn: sfeer (gezellig, warm, evenwichtig, streng, zwevend), structuur (wollig, glazig, mollig, stevig), beweging (snel, kabbelend, traag, vloeiend, strak), de letterlijke kleur (rood, geel, groen). Elke toon laat zich vertalen naar deze parameters. De toon G is bijvoorbeeld wollig.’
Voor patiënten die problemen met hun lymfestelsel hebben, heeft Van Diemen op cd Body-music I in as-mineur opgenomen. De verbinding tussen lymfen en het muziekstuk loopt via bovengenoemde parameters. Bij de vertaling van lichaamsfuncties in parameters is Van Diemen afhankelijk van een ‘hogere bron’ die hem laat zien en horen welke muzikale structuur in lichaamsfuncties schuilgaat. Pas dan kan hij het onhoorbare tot klinken brengen. Vandaar dat de pianodocent nog maar een beperkt aantal composities in Body-music heeft gerealiseerd.
In feite doet Van Diemen op een beperkt terrein precies wat wij mensen de hele dag doen: we zijn voortdurend bezig onze omgeving te scannen op klankkleur. In een nieuwbouwwijk met allemaal strakke lijnen voelen we ons ontheemd. In een bos met een uitbundige variëteit aan planten, bomen en vogelgeluiden komen we tot rust. We zijn blij als we iemand tegenkomen die op dezelfde golflengte zit als wijzelf. Ook reageren wij sterk op de klankkleur van muziek. Er is geen kunstvorm die ons zo diep beweegt als muziek. En wij zijn in dat opzicht niet de enigen. Ook planten reageren op muziek.
Er zijn verschillende proeven gedaan met klimplanten die opgesteld zijn tussen drie geluidsboxen. Uit de ene box weerklinkt klassieke Indiase muziek, uit de tweede box zijn composities van Bach te beluisteren en uit de derde box dreunt hardrock. De klimplanten die het dichtst bij box 1 staan floreren het best. Bach kan ook nog door de beugel. Maar de planten bij box 3 hebben echt te lijden van de agressiviteit die in de meeste hardrock is neergelegd. Ze sterven af of proberen in de richting van Bach of Indiase muziek te groeien.
Ko van Diemen is bezig een filosofie uit te werken die met zijn ervaringen overeenkomt. Daarbij laat hij zich inspireren door de wijsheid uit het oude Egypte en door de Griekse wijsgeer Pythagoras, die 2500 jaar terug al met de muziek der sferen in de weer was. De god die volgens de antieke oudheid de taak had het onhoorbare hoorbaar te maken, was Hermes, de boodschapper van de goden. Als we langs het strand lopen en door het ruizen van de zee helemaal tot rust gekomen zijn, heeft Hermes zijn werk gedaan. Daarom merkt de god in een fragment uit de rijke hermetische traditie op: ‘Luister naar de innerlijke stem en schouw in de oneindigheid van ruimte en tijd. Daar weerklinkt het lied der sterren, de stem der getallen, de harmonie der sferen.’
De hele schepping komt uit trilling voort, maar trillingen heb je niet als er geen ruimte is waarbinnen zij zich kunnen manifesteren. De ruimte is het vrouwelijk beginsel dat in het oude Egypte als Isis bekend stond. Het mannelijke beginsel is het initiërende woord van Osiris. Uit het samengaan van Isis en Osiris komt Horus voort, het zonnekind waaruit alles ontstaan is. Horus heeft twee ogen, het rechter oog dat met ons intellect, de logica en de linker hersenhelft verbonden is; en het linker oog dat met muziek, wiskunde, heilige geometrie en de rechter hersenhelft te maken heeft. Pas door beide ogen te openen, vinden we een nieuw begrip van de kosmos.
Herbert van Erkelens
Nadere informatie: Ko van Diemen, 072 ? 515 3438