‘Waarom gedogen we dat commercie en media zo’n grote invloed op ons hebben?’

De tweede feministische golf kwam halverwege de jaren zestig op gang. Begrippen als patriarchaat en seksisme werden gemeengoed en vrouwen slaagden erin om in hun persoonlijke relaties en op de arbeidsmarkt een grote stap voorwaarts te zetten naar gelijkwaardigheid met mannen. Maar de cultuur als geheel bleef patriarchaal en vanuit feministisch perspectief uit balans. Het mannelijke principe van competitie en overheersing bleef in de samenleving als geheel bepalend, ook in de loopbaanontwikkeling van vrouwen. Het vrouwelijke principe van innerlijke verbondenheid wordt nog altijd niet toegelaten tot het vrije maatschappelijke spel van krachten.
Om deze reden dient zich nu een derde golf van feminisme aan. Vrouwen vormen opnieuw met elkaar cirkels met een spirituele kern, nu om het patriarchaat op cultureel niveau aan te pakken. Vaak gaat het om oudere vrouwen die binnen de inheemse Indiaanse cultuur als stamoudsten zouden zijn gekozen, maar binnen de moderne samenleving op een zijspoor worden gedirigeerd. Ze zijn goed om voor de kleinkinderen te zorgen, maar hun levenswijsheid speelt verder geen rol in het functioneren van de samenleving. Dit gaat nu veranderen. Bolen voorziet in het eerste decennium van de 21e eeuw een ‘beweging van wijze vrouwen’ die hun spiritualiteit zullen verbinden met sociale actie.

Zal deze derde feministische golf ook over Nederland spoelen? Het begin is er. Op 7 juni j.l. vond in De Rode Hoed in Amsterdam een landelijke manifestatie plaats over doorbreking van passieve tolerantie. De organisatie was in handen van vijf vrouwen uit een grotere groep die zich de Marevrouw noemt. Dagvoorzitster Francis van Soest heeft een praktijk als ‘wijze vrouw’. Zij leidde de manifestatie in met de woorden:
‘De vrouwen van de Marevrouw vonden elkaar in hun ongerustheid over een zorgwekkend maatschappelijk verschijnsel. Te vaak zagen zij mensen passief toekijken op momenten dat er gehandeld diende te worden. Er is in Nederland een stilzwijgend gedogen van hardnekkige maatschappelijke misstanden. Enige tegenbeweging vindt te kleinschalig plaats. Mensen gedragen zich vaak te murw door de overmaat aan ervaringen en informatie die ze ontvangen. Maar je kunt, als je dat wilt, wel degelijk iets ondernemen. Je kunt bellen over een lekkende brandkraan bij je in de buurt of je stem verheffen tegen het ruimen van pluimvee.’
Spiritueel-maatschappelijk raadsvrouwe Marieke de Vrij, een van de vijf organiserende vrouwen, was met haar stichting De Vrije Mare de initiatiefneemster tot de manifestatie. Volgens haar heeft spiritualiteit een te vrijblijvend karakter gekregen: ‘Durf je te gaan staan voor wat jouw hart je ingeeft, durf je te laten zien waar je wezenlijk voor staat? Hoe vaak komt het voor dat we lijdzaam toezien op wat er om ons heen gebeurt? Dat we niets doen, terwijl we het absoluut niet eens zijn met wat er gaande is, terwijl we grote onrust voelen?
Met deze manifestatie willen we laten zien wat het gevolg van passieve tolerantie voor onszelf en de voor de maatschappij is. Het is mogelijk om uit de passieve tolerantie te komen. Ieder mens maakt het verschil. We kunnen met elkaar een kracht genereren die tot verandering leidt. De tijd is er volgens ons rijp voor. Nog langer blijven stilzwijgen is maatschappelijk desastreus.’

De Rode Hoed is de tempel waar Huub Oosterhuis de scepter zwaait. Hier wordt het Hebreeuwse JHWH doorgaans niet met ‘de Here,’ maar met de Eeuwige vertaald. Toch was het wel even wennen om op de grond een labyrint van stenen te zien liggen, symbool van de reis naar binnen. Het labyrint was gelegd door Ine van der Aa, redactrice van POWWOW, een ontmoetingsblad voor vrouwen. Het was duidelijk dat De Rode Hoed voor één dag in bezit was genomen door vrouwen, hoewel ook mannen waren uitgenodigd om workshops te leiden.
Plenair werd de meeste tijd in beslag genomen door het optreden van Marieke de Vrij, die al jarenlang vanuit haar innerlijk kijken licht probeert te werpen op tal van maatschappelijke kwesties. Zij is bekend van interviews in de pers en op televisie en wordt in kringen die naar maatschappelijke vernieuwing streven als een gewaardeerd spreekster gezien over velerlei onderwerpen op het raakvlak van wetenschap, spiritualiteit en samenleving. Zij heeft dit keer de moed gevat om met vier andere vrouwen een plek als De Rode Hoed te huren als startsein voor een omvattende campagne tegen passieve tolerantie. Ze weet dat ze in haar eentje zonder verbinding met gelijkgestemden te weinig kan bereiken. Wat vormde de achtergrond van deze opmerkelijke actie?

De Vrij: ‘Al heel jong, als kind, kende ik de verbijstering over de ontkenning die alom heerste. Er was een maskerade gaande waar ik niet in paste. Ogen waren versluierd, gebaren misleidend. Ik voelde mij daar eenzaam bij, maar ik besloot bij het ouder worden niet lijdzaam te blijven toezien en te helpen die maskerade te doorbreken. Hoe kunnen mensen leven, terwijl ze zien dat zaken niet kloppen? Ik kan dat niet.
Op mijn zestiende kreeg ik mijn eerste ervaring in de verpleging en zag ik hoe de zusters met allerlei verantwoordelijkheden behept werden, maar niet in voldoende mate zorg mochten uitdragen. Ik zag hoe het leven van stervenden met oneigenlijke operaties werd gerekt, en hoe daardoor mensen in afschuw hun lichaam ontluisterd zagen. Rond mijn 18-de schreef ik een brief aan de Volkskrant waarin ik de misstanden in de verpleging aankaartte. Dat was mijn eerste openbare actie. De brief werd geplaatst. Op 18 /19-jarige leeftijd zette ik op voorspraak van welzijnswerkers een directe hulpverlening op om mensen in noodsituaties buiten de openingstijden van de welzijnsinstellingen te kunnen opvangen.
Daarna, tijdens mijn opleiding tot maatschappelijk werkster, liep ik stage bij de Cliëntenbond, een bond voor ex-psychiatrische patiënten. Ik ontmoette grote groepen mensen die langdurig te maken hadden gehad met de psychiatrie. Zij hadden in isoleercellen gezeten, shocktherapie ondergaan en waren doorgaans suïcidaal. Door naar hun verhalen te luisteren, werd mijn hart verruimd.’

En nu bent u spiritueel-maatschappelijk raadsvrouwe?
‘Ik ben altijd een sensitief kind geweest, maar door mijn contacten in de verpleging, het maatschappelijk werk en de psychiatrie verdiepte die sensitiviteit zich. Ik ontwikkelde de gave van het kijken, waardoor ik op een heel diep niveau inzage kon krijgen in individuele en maatschappelijke processen. Dat heeft ertoe geleid dat ik vanaf mijn 35e steeds meer themagericht ben gaan werken. Ik word veel door vertegenwoordigers van diverse vakgebieden uitgenodigd.’

Noemt u eens wat voorbeelden.
‘Ik heb langdurig gewerkt op het gebied van dierenwelzijn. Als je innerlijk schouwt naar 500 miljoen consumptie- en proefdieren die in Nederland op jaarbasis een dier-oneigen leven leiden, dan gaat er wel iets door je heen. Ik heb vele beschrijvingen daarvan afgegeven, bijvoorbeeld over kippen. Mensen in mijn omgeving zeggen als reactie daarop: als Marieke een legbatterij beschrijft, dan heb je het gevoel alsof je zelf een kip wordt. Ik spreek vanuit het bewustzijn van het dier zelf. Ik kan u verzekeren dat een kuikentje van één dag oud bij wie het snaveltje wordt afgebrand een helse pijn doorstaat. Het is ook schokkend als ik onthul dat mannelijke kuikentjes veelal in de versnipperaar worden gedood. Dit is maar een klein deel van mijn beschrijvingen.
Verder heb ik veel gewerkt in het onderwijs. Wat ik al heel lang waarneem, is dat we te maken krijgen met een vervroegde mid-life crisis. Jongeren krijgen veel te veel leerstof aangeboden die niet in hun lichaamsbewustzijn geïntegreerd kan worden. Daardoor gaan ze zich steeds stuurlozer gedragen. Ze kunnen zich moeilijk ontspannen en hebben steeds hardere muziek nodig en een grotere kretologie om te overstemmen wat hun aangeleerd is. Wat ze op school leren, zit veelal enkel in hun hoofd en menigmaal denken ze ten onrechte dat ze door die kennis al iets kunnen. Wij geven jongeren te weinig de kans om de aangeboden kennis te doorleven. Natuurlijk gezag ontwikkelen en uitstralen is er niet meer bij. Veel mensen komen zichzelf dan ook vervroegd tegen in een mid-life crisis. Dit zijn maar twee voorbeelden uit een lange lijst van kwesties die laten zien dat de Nederlandse samenleving op tal van punten uit balans is geraakt.’

Is dat de schuld van de commercie?
‘Het heeft geen zin om speciale schuldigen aan te wijzen. Wat ik constateer is, dat wijzelf gedogen dat de commercie en de media zo’n enorme invloed op ons hebben. Veel vrouwen dragen van jongs af aan BH’s met beugels om er naar buiten toe fraai uit te zien. Maar in Amerika is het al 10 tot 15 jaar bekend dat die beugels een verhoogd risico op borstkanker met zich meebrengen. Wij gedogen dat er langs onze snelwegen enorme affiches met vrouw-onvriendelijke afbeeldingen staan. Als je het journaal wilt zien en je zet de tv wat te vroeg aan, dan word je geconfronteerd met een opdringerig reclameblok. Er wordt te weinig afgevraagd of de gewone burger daar prijs op stelt. Indoctrinatie vanuit winstgedachte wordt door de commerciële media alom goedgekeurd. De macht van het geld wordt steeds groter ten koste van wat wezenlijk van belang is.
Twee jaar terug was ik op het Schotse eiland Iona, dat opnieuw een centrum vormt van het Keltische christendom. Daar kreeg ik de inspiratie door dat het vrouwelijke principe van intuïtie en gevoel door de eeuwen heen teveel ontkend is geweest door vrouwen en mannen. Dit principe van hooggevoelige intuïtie in de mens kan zaken voortijdig opsporen en zichtbaar maken voordat ze uit balans raken. Zonder deze fijngevoelige antenne voor alles wat onecht en naar de samenleving toe niet constructief is, worden intermenselijke verhoudingen ontwricht. In de maatschappij worden zaken teveel mentaal geordend en naar de hand gezet. Er is een tekort aan doorleving.
Wanneer het verdiepte voelen in de samenleving te weinig wordt gewaardeerd, grijpen we steeds vaker ontijdig in bij zaken die toch al uit het lood zijn geslagen. Wij laten te weinig zaken en mensen in hun wezenlijke waarde bestaan. We passen bijvoorbeeld tongcorrecties toe bij kinderen met het syndroom van Down in plaats van hen te accepteren zoals ze zijn. We maken van de seksualiteit een grijpgrage aangelegenheid die geheel op het uiterlijke is gericht. We moeten zo nodig allemaal een mobiele telefoon, maar vragen ons niet af welke effecten die ethervervuiling op onze hersenen heeft. We zijn verbaasd als vergeetachtigheid en desoriëntatie alom in de samenleving toenemen en begrijpen niet dat we zelf de oorzaak daarvan stimuleren. Als telecommunicatie doordringt tot in gesloten auto’s in tunnels van beton en staal onder water, dan doorzeeft al die elektromagnetische straling zeker ook het menselijk lichaam.
De media worden in dit proces ongewild meegesleept. Veelal functioneren ze niet vanuit een bewuste keuze. Als het gaat om het welzijn van mensen, dieren en het milieu, wordt veel wezenlijke informatie onvoldoende aan de media aangereikt, hun soms ook onthouden. Daarmee willen we goede voorbeelden in de journalistiek absoluut niet te kort doen. Maar veel media richten zich te eenzijdig naar bekende onderwerpen en laten andere buiten beschouwing.’

Vandaar dat Marieke de Vrij verheugd was dat in De Rode Hoed zoveel mensen aanwezig waren die bereid waren om naar buiten te treden. Zij sprak hen bemoedigend toe: ‘Het is belangrijk dat je je bevestigt in je eigen waarde en dat je in samenzijn met anderen naar buiten treedt om een sterk signaal af te geven op verschillende gebieden tegelijkertijd. Je kunt je wanhopig voelen door alles wat er om je heen gebeurt. Maar als je gaat staan en je ondersteunt vernieuwing, dan krijg je van binnen kracht en kijk je niet meer wezenloos toe. Je hoeft nooit meer te doen dan je eigen begeestering toestaat. Maar doe het niet in je eentje. Dit is bij uitstek de tijd dat individuen die in zichzelf geworteld zijn de handen uitreiken naar anderen en met elkaar gaan staan, zichtbaar voor de hele samenleving.
Daarbij is het van belang dat je met elkaar een zuivere spiegel voor anderen vormt. Je kunt geen veranderingen in de samenleving bewerkstelligen, als je de ander bij voorbaat veroordeelt. Als je geen liefde ervaart voor een ander, dan kan die ander jouw boodschap niet verstaan. Uit mijn ervaringen in het werken aan therapieën voor gemartelden weet ik dat degenen die martelen zelf veelal zwaar zijn beschadigd door onverteerde emoties. De mensen met de grootste mond zijn vaak het meest gewond. Ze zijn verhard, omdat ze ooit een tekort aan lef hebben gehad om hun eigen verdriet te mogen uiten, omdat hun omgeving hen, al of niet vanuit onvermogen, hiertoe niet uitnodigde.
Verder is het belangrijk om met elkaar over strategie te praten. Ik zou wensen dat afzonderlijke maatschappelijke verschijnselen in hun onderlinge samenhang aan de orde worden gesteld. Als er op zoveel verschillende gebieden iets mis is, dan helpt het niet als de politiek maar een enkel probleemgebied, zoals straatgeweld, aanpakt. Dan blijven andere zaken onderbelicht. Gezamenlijk kan er veel bereikt worden, want massale onrust krijgt altijd media-aandacht. Vrouwen kunnen bijvoorbeeld op verschillende manieren actief worden om de voor hen ontluisterende affiches langs de kant van de weg te verwijderen. Ze kunnen bij voorbeeld alle tijdschriften en bladen opzeggen met vrouw-onvriendelijke reclame. Nederland buigt dan in drie maanden om.
Het feit dat dit niet gebeurt, houdt in dat vrouwen hun gevoel van ontluistering collectief in hun eigen lichaam in stand houden. De nieuwe generatie van jonge meisjes en vrouwen wordt vervreemd van hun eigen lichaam. Lichaamscorrecties vinden op steeds jongere leeftijd plaats. Meisjes worden van jongs af aan opgezadeld met het idee dat ze zich uiterlijk dienen te presenteren, dat hun uiterlijk grotere waarde heeft dan hun innerlijk. Veel oudere vrouwen zien om diezelfde reden tegen het ouder worden op.’
Tenslotte wees Marieke de Vrij op het effect dat onze omgang met dieren op onszelf heeft: ‘Verlies van argeloosheid en onschuld bij dieren heeft een grote beperkende invloed op de mensheid als geheel. Als consumptie- en proefdieren van jongs af aan hun dierlijke natuur niet mogen leven, hun familieverbanden totaal verscheurd worden, de doorsnee dieren niet eens een zevende van hun normale levenstijd doorleven en speellustigheid geen enkele kans krijgt, dan kun je je voorstellen dat deze omstandigheden ook een groot effect hebben op het collectieve bewustzijn van de mens.
Daarnaast vindt er een enorme genocide plaats onder praktisch alle mannelijke consumptiedieren, vaak al voordat ze drie maanden oud zijn. Op rouwverwerking bij dieren wordt totaal geen acht op geslagen, terwijl vrouwtjesdieren toch massaal hun pasgeborenen moeten afstaan.
Vanwege de inwerking van dit collectieve lijden bij dieren verliezen jonge kinderen eerder hun oorspronkelijke onschuld. Oudere mensen krijgen onnodig veel innerlijk te verwerken vanuit de inwerking van het verstoorde collectieve veld, omdat hun energieveld door het verouderingsproces een stuk ijler is geworden. Dit geldt ook voor langdurig zieken en fijngevoelige mensen Onschuld is het mechanisme in de mens waarmee het hart toetst of iets waarachtig is of niet. Als onschuld aangetast wordt doordat we energetisch met het lijden van dieren verbonden zijn, dan wordt ons eigen toetsingsmechanisme van waarachtigheid op den duur steeds sterker aangetast. Wat je een ander aandoet, in dit geval een dier, overkomt uiteindelijk ook jouzelf.’

Herbert van Erkelens

Contactpersonen van werkgroep De Marevrouw:
Brigitte Frielink Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
Mara van Daalen 075 - 6709921
De Vrije Mare www.mariekedevrij.org