Dwangmatig eetgedrag heeft met meer dan alleen met eten te maken, stelt psycho-therapeute Joanna Kortink in haar boek Uit de ban van eetbuien. De hunkering naar eten maskeert een dieper verlangen een ander soort voedsel: dat voor de ziel. Mede vanuit haar eigen ervaringen ontwikkelde ze een spirituele bewustzijnstraining. Met groot succes. Wie zichzelf kan vervullen, heeft immers geen eetbuien meer nodig. ‘De meeste mensen zijn niet ongelukkig omdat ze een eetprobleem hebben, ze hebben een eetprobleem omdat ze ongelukkig zijn.’

Bij een eetverslaving werkt iemand grote hoeveelheden eten weg. Bij boulimia wordt dat al dan niet gevolgd door braken en/of gebruik van laxeermiddelen en dwangmatig bewegen. Uit de ban van eetbuien van Joanna Kortink gaat in op een compleet nieuwe, spirituele therapie voor beide stoornissen.

Vanuit welke invalshoek schreef je je boek?
‘Ik heb een brede aanpak ontwikkeld voor mensen die dwangmatig eetgedrag vertonen: psychotherapie combineer ik met creatieve expressie, lichaamsgerichte therapie en natuurgeneeskunde. Ik ben ervaringsdeskundige en heb sinds zeven jaar een praktijk die zich alleen richt op mensen met eetproblemen. Het genezingsproces heeft in mijn ogen een fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel aspect. Vandaar dat in mijn boek tal van praktische handreikingen staan over uiteenlopende zaken. Over voeding, supplementen en beweging, maar ook innerlijke bewustzijnswording, en ontspanningstechnieken als meditatie, visualisatie-oefeningen, noem maar op. Dit alles kan bijdragen tot het hervinden van jezelf: teveel eten is namelijk bijna altijd een surrogaat voor de voeding die je ziel nodig heeft. Theorie combineer ik door in mijn boek cliënten aan het woord te laten over hun ervaringen tijdens de training. Die verhalen uit de praktijk zijn herkenbaar voor anderen.
Sommigen zullen met dit ‘zelfhulpboek’ uit de voeten kunnen. Maar het boek heeft niet de pretentie dat het mensen van een ernstige eetstoornis kan genezen. In mijn boek wijs ik in zo’n situatie dan ook uitdrukkelijk op het zoeken van deskundige hulp. Bij ernstige gevallen, bijvoorbeeld mensen met veel lichamelijke klachten, is deskundige – geneeskundige - hulp een must. Vooral in zulke situaties werk ik nauw samen met artsen.’

Waarom heb je van de behandeling van eetverslaving je beroep gemaakt?
‘Eind jaren zeventig had ik zelf boulimia. Daar was toen nog weinig over bekend, noch bij het grote publiek, noch bij de hulpverlening. Via mijn huisarts (hij was de enige die het wist, want ik schaamde me diep) kwam ik bij een psycholoog terecht. Na de laatste sessie van de kortdurende gesprekstherapie werd ik naar huis gestuurd met de boodschap dat ik de rest van mijn leven een eetprobleem zou houden en dat ik daarmee moest leren leven. Ik liep dat pand uit en dacht: ‘Ik ben nu twintig, ik moet er niet aan denken de rest van mijn leven in deze hel te zitten.’ Er moest iets gebeuren.
Ik besloot mijn eigen antwoord te vinden en zelf psychotherapeut te worden. Maar aan de opleidingen die ik volgde, ontbrak voor mijn gevoel altijd iets wezenlijks. De kern van het probleem werd niet geraakt. Het lukte me ook niet om van mijn boulimia af te komen. Uiteindelijk werd ik vanuit een onverwachte hoek op het goede spoor gezet: door mijn dromen.
Op een nacht droomde ik dat ik een foto zag waar een stralende vrouw op stond. Ik was in die tijd niet gelukkig met mijn lichaam, maar ik kon niet om de constatering heen dat dit een prachtige vrouw was… en dat ik dat was. In deze en andere dromen voelde ik me volmaakt gelukkig en heel, met een stralende unieke kern. Gaandeweg ontdekte ik dat die stralende kern er altijd geweest was. Weliswaar was hij bedolven geraakt onder negatieve ideeën over mezelf, maar nog altijd was hij onbeschadigd. Stukje bij beetje erkende ik dat niet het leven zelf, maar mijn manier van denken mij telkens weghield van de heelheid die ik ’s nachts zo intens kon ervaren. Ik ontdekte dat mijn negatieve zelfbeeld irreëel was, op niets gebaseerd. Mijn hoofd zat vol met stemmetjes die allerlei ellendige dingen zeiden: “Je bent dik en dat blijf je; denk je nou echt dat jij van je eetprobleem af kunt komen, dat lukt je toch nooit…’ Ik hield mezelf gevangen door een zelfgecreëerde innerlijke saboteur. Maar terwijl ik overdag in één groot illusionair bolwerk leefde dat bestond uit innerlijke negatieve stemmetjes die vochten om het hoogste woord, kwam ik via mijn dromen steeds meer in contact met mijn ware ik. En als mensen zeggen ‘Prachtig, maar mijn probleem gaat gewoon over eten, niet over mezelf’? Dat is vaak het grootste misverstand over dwangmatig eetgedrag: de meeste mensen zijn niet ongelukkig omdat ze een eetprobleem hebben, maar hebben een eetprobleem omdat ze ongelukkig zijn! Je hoort ze vaak zeggen: Als ik eenmaal op mijn streefgewicht ben, dan komt het allemaal goed. Nee dus. Op deze manier zoek je de oplossing buiten jezelf, terwijl je het alleen maar in jezelf kunt vinden.
Veel cliënten zien hun lichaam als een gehate tegenstander als ze hier binnenkomen. Die interne negatieve stemmetjes vechten het hardst om aandacht. Een cliënt vertelde me dat ze dolblij was met de training, maar op weg naar mijn praktijk toch op het punt had gestaan om terug naar huis te gaan, ‘want ze was toch een hopeloos geval’, volgens zo’n stemmetje. Ik besteed veel aandacht aan die interne dialoog en aan het consequent uitdagen van irrationele gedachten. Cliënten leren om saboterende gedachten onder de loep te nemen, door zichzelf vragen te stellen als: Is het echt waar dat ik een hopeloos geval ben? Wat zijn argumenten tegen die gedachte? Is het in mijn belang om te denken dat ik een hopeloos geval ben? Bereik ik hiermee mijn doel?
Mensen ontdekken dat die gedachten onzin zijn. Als je dergelijke belemmerende gedachten loslaat, zullen ook je gevoel en je (eet)gedrag veranderen. Voor veel cliënten is dit een groots Aha-moment.’

Wat doe je anders dan de reguliere therapie?
‘Reguliere therapeuten gebruiken over het algemeen cognitieve gedragstherapie bij eetstoornissen. Ongeveer de helft van de patiënten heeft daar baat bij. In de bewustwordingstraining wordt deze techniek ook toegepast en wordt tevens gebruik gemaakt van andere werkvormen. In tegenstelling tot de reguliere therapie is het uitgangspunt van mijn bewustzijnstraining dat je jezelf niet hoeft te verbeteren. Je hoeft niet een ander mens te worden om stralend door het leven te gaan. Je kern is altijd heel. Net zoals ik hieraan werd herinnerd in mijn dromen, moet je het alleen herontdekken, jezelf herinneren wie je werkelijk bent. Dat is de essentie van de training en van het boek: jezelf terugvinden en te leven zoals je in wezen bent. Voor wie eenmaal zo leeft, is er geen plek meer voor emotionele stoornissen als een eetverslaving.
Mijn benadering is in feite toepasbaar op elke verslaving. Bij mij valt een enkele keer iemand af in het begin. Er is immers moed voor nodig om te kijken naar angsten, onzekerheden en pijn. Maar de meeste mensen die de grote sprong wagen en de reis naar binnen maken waarop ze bereid zijn oprecht naar zichzelf te kijken, die vinden zichzelf terug.’

Je aanpak klinkt redelijk revolutionair in onze rationele en nuchtere maatschappij. Is het wennen voor nieuwe cliënten?
‘Valt wel mee, ik laat het cliënten gewoon ervaren. Ik nodig ze bijvoorbeeld uit om een tekening te maken, of een beeld op te laten komen, van hoe ze zichzelf zien. Als ik ze vervolgens vraag contact te maken met wie ze oorspronkelijk zijn, komen ze steevast met beelden van licht, vitaliteit, liefde, openheid. Wanneer je regelmatig naar zo’n tekening kijkt, dan blijf je je eraan herinneren wie je oorspronkelijk bent en kan dit beeld steeds meer belichaamd worden. Bij dwangmatig eten houd je je eigen kracht in, maak je jezelf klein. Het is een allesoverheersende activiteit, je staat ermee op en gaat ermee naar bed. Stel je voor dat je die kracht voor jezelf ten goede kunt aanwenden. Hoeveel energie komt er dan niet vrij!
Op de cover van het boek staat het labyrint van Chartres. De symboliek ervan is prachtig. Het is geen doolhof, het is een levensweg die je bewandelt: kronkelend en wel zal hij, als je je weg blijft vervolgen, altijd naar het midden, naar je kern, leiden.”

Beyke Goris

Joanna Kortink: Uit de ban van eetbuien. Uitgave Servire.
Meer info: www.eetbuien.nl

Leven zonder soesjes
Marjolanda Tuller (35) volgt sinds kort de bewustzijnstraining bij Joanna.
‘Al die jaren dat ik bezig ben met mijn eetverslaving, had ik het gevoel dat een dieet geen oplossing was. Het zat dieper dan dat. Ik heb nog maar een paar sessies gehad, maar nu al ervaar ik een groot verschil. Joanna luistert, ze pikt snel de essentie uit je verhalen en confronteert je daarmee. Heel direct, maar heel verhelderend. Het gaat inderdaad niet om eten, het gaat om een diepere behoefte, dat zie ik nu ook. Laatst voelde ik me eenzaam en ongelukkig. Direct zat ik plannen te maken om even langs de Albert Heijn te gaan voor een bak slagroomsoesjes toen ik opeens besefte: Waar ben ik nu mee bezig? Wat wil ik echt? Dat was dus aandacht van iemand, een luisterend oor. Ik zette de auto langs de kant en belde huilend een goede vriendin. Dat is een grote stap voor mij, ik stel me erg kwetsbaar op. Het gesprek duurde nog geen vijf minuten, maar daarna voelde ik me een stuk beter. Die soesjes heb ik niet meer hoeven halen. Toen besefte ik dat dit een stap was naar die nieuwe manier van leven. Nu ga ik nog heel bewust in gesprek met mezelf bij een (dreigende) eetbui, maar mijn echte behoefte leer ik steeds sneller en beter onderkennen, waardoor ik eten uiteindelijk niet meer nodig zal hebben als lapmiddel.’