Het zogeheten rechtse kabinet van Rutte, Verhagen en Wilders gaat er dan toch te komen en dat is maar goed ook. Tegenstanders schreeuwen al bij voorbaat moord en brand, maar elk kabinet met de PvdA, eventueel aangevuld met D66 en GroenLinks, zou veel erger zijn omdat het voor wat betreft de onderlinge verhoudingen in Nederland tot een nieuwe periode van pappen en nathouden zou leiden, terwijl een groot deel van de bevolking juist orde op zaken wil stellen. Met de PVV als stok achter de deur biedt het nieuwe kabinet daartoe de meeste kans, vooral op die punten waarop met name de PvdA de boel in het honderd heeft laten lopen. De immigratie beperken, bezuinigen op de publieke omroep, meer ouderenzorg, meer accent op plichten, het beperken van religieuze uitingen in de openbare ruimte, meer agenten op straat, dierenpolitie: prima!

Tegenstanders menen dat met de komst van een door de PVV gestuurde regering een principiële grens zal worden overschreden. In de Grondwet verankerde democratische vrijheden, waaronder het recht op vrijheid van godsdienst, zullen volgens hen op de tocht komen te staan door de maatregelen die de PVV tegen 'de islamisering van Nederland' wil nemen. Ze spreken van 'een aanslag op de grondbeginselen van de rechtsstaat', zien 'de ondergang van de democratie' in het verschiet liggen en schrijven het nieuwe kabinet fascistische trekjes toe ('bruin'). Edith Brugmans, hoofddocent rechtsfilosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, noemt het beperken van de migratie van niet-Westerse allochtonen naar Nederland in een interview zelfs 'onrechtvaardig' en 'in strijd met de universele gelijkwaardigheid van mensen en getuigen van een onterechte voorkeursbehandeling van autochtone Nederlanders'. Het uitzetten van criminele Nederlanders met een allochtone afkomst vindt ze 'discriminerend' en 'in strijd met het territorialiteitsbeginsel van het Nederlandse strafrecht, dat bepaalt dat het toepasselijk recht steunt op het land waar de strafbare feiten zijn gepleegd en niet op de nationaliteit van de dader'. Het is de academische taal van mensen die niet meer weten hoe het er in de werkelijkheid van alledag in Nederland aan toe gaat. Winst is in elk geval, dat het nieuwe kabinet op deze punten de grenzen van de (Europese) wet gaat opzoeken.
Opvallend is de gemakzucht waarmee critici van de PVV hun stellingen met grote woorden onderbouwen. Met 'uitsluiten', 'haat zaaien', 'stigmatiseren' of het 'beperken van de godsdienstvrijheid' heeft het nieuwe beleid niets te maken. De PVV wil eindelijk iets doen aan de uitwassen die wel degelijk met de aanwezigheid van de islam in Nederland gepaard gaan en waarvan al veel te lang wordt weggekeken. In Nederland mogen duizenden moslimvrouwen nooit zelfstandig de straat op, omdat hun echtgenoot hen dat niet toestaat. Ze leven opgesloten in een treurige bovenwoning in een al even troosteloze 'krachtwijk', gaan niet naar de inburgeringscursus, zijn kansloos op de arbeidsmarkt, leren de Nederlandse taal niet spreken en worden gedwongen tot het dragen van een hoofddoek, chador of erger: de nikaab of de boerka. Huiselijk geweld, eerwraak, meisjesbesnijdenis en gedwongen huwelijken komen, zij het op beperkte schaal, wel degelijk in Nederland voor. Dergelijke praktijken, waarvan dit maar enkele voorbeelden zijn, zijn een klap in het gezicht van allen die in ons deel van de wereld decennia lang hebben gevochten voor de bevrijding van de vrouw. Het is een schande dat deze toestanden zo lang in Nederland zijn getolereerd, onder het mom van vrijheid van godsdienst.
Gelukkig begint bij GroenLinks-leider Femke Halsema inmiddels het lampje te branden. In een lezing afgelopen zaterdag vertelde ze dat ze schrikt als in haar straat moslimmeisjes die geen hoofddoek dragen door moslimmannen worden uitgescholden voor 'hoer'. Links Nederland heeft tot nu toe te weinig oog gehad voor de noodzaak van emancipatie van deze bevolkingsgroep, aldus Halsema. Hopelijk is dit het begin van een herbezinning bij de linkse partijen en houdt men op de ellende die religie met name vrouwen bezorgt onder het tapijt te vegen, onder het motto dat de vrijheid van godsdienst niet in het geding mag raken.
Het zou goed zijn als in het debat over integratie het accent niet alleen op inburgeren, maar vooral ook op emancipatie zou komen te liggen. Dat is te meer nodig, omdat bij megaproblemen als overbevolking en milieuachteruitgang het verbeteren van de positie van de vrouw als de sleutel tot de oplossing ervan wordt gezien. Als vrouwen zelf in plaats van hun mannen mogen beslissen over het aantal kinderen dat zij krijgen, zou de groei van de wereldbevolking drastisch afnemen. Daarvoor is nodig dat meisjes naar school gaan, een recht dat wereldwijd miljoenen vrouwen echter nog altijd wordt onthouden door bebaarde mannen in jurken.      

Vrijheid van godsdienst of
vrij van godsdienst?
Het is jammer dat Halsema niet zover gaat het in de Grondwet verankerde recht op het uiten van religie in de publieke ruimte ter discussie te stellen. Gezien de groeiende spanning rondom religie in de samenleving zou het goed zijn dit artikel opnieuw te definiëren. Iedereen moet het recht hebben zijn of haar godsdienst te beleven zoals hij of zij dat wil. Maar religie moet wel binnen de kerk, de moskee of thuis worden beleden. Kerk en staat zijn in Nederland met de komst van honderdduizenden mannen en vrouwen die openlijk van hun geloof willen getuigen te zeer met elkaar verweven geraakt, met alle ergernissen van dien.      
Religie verbindt mensen met elkaar, maar is altijd een naar binnen gericht proces. Op maatschappelijke schaal splijt religie gemeenschappen van elkaar - ze creëert muren tussen groepen en werkt op die manier ontbindend. Oudere protestanten weten nog heel goed dat zij elkaar vroeger waarschuwden zich niet in te laten met rooms-katholieken, omdat die onbetrouwbaar zouden zijn. Nog in de jaren zeventig kwamen in overwegend protestantse gemeenten katholieken niet in aanmerking voor een woning. Sowieso waren er tussen het protestantse en katholieke volksdeel nauwelijks contacten. Beide hadden hun eigen scholen, verenigingen en politieke partijen. De opkomst van het socialisme versterkte de segregatie alleen maar.
Volgens de Canadese filosoof Charles Taylor geeft religie antwoord op vragen die niet op het leven zelf betrekking hebben, maar ‘over het leven heen’ gaan. In het algemeen erkennen religies het primaat van het leven niet, ook al beïnvloeden ze op tal van manieren de cultuur waarbinnen ze worden beleefd. Dit relativeren van het leven leidt bij culturele en politieke kwesties gemakkelijk tot het niet onder ogen willen zien van verantwoordelijkheden, tot vernauwing van het blikveld, tot culturele en morele zelfgenoegzaamheid en tot gebrekkige communicatie met andersgelovigen. Wat dat laatste betreft: christenen weten weinig over de islam, maar aan de andere kant wetten moslims vrijwel niets over christenen. Pogingen tot dialoog tussen beide groepen hebben in de afgelopen 30 jaar even weinig opgeleverd als de dialoog tussen christenen en joden. Van een poging tot dialoog tussen joden en moslims is al helemaal geen sprake.

Religie als georganiseerde godsdienst zou verbannen moeten worden naar het privé-domein van haar aanhangers. De aanwezigheid van religie in het publieke domein is zelden in de geschiedenis positief geweest. De christelijke kerken hebben ruim een eeuw lang de staatsbemoeienis met de armenzorg tegengehouden, uit angst voor het verlies van hun functie. Antisemitisme, vreemdelingenhaat, kruistochten, slavernij, apartheid, onderdrukking van vrouwen en homo's: het zijn stuk voor stuk kwaden die vanuit de theologie zijn gelegitimeerd. Bijzonder onderwijs? Maak er een eind aan. De bijzondere scholen hebben een grote bijdrage geleverd aan de apartheid in het Nederlandse onderwijs: het bestaan 'witte' en 'zwarte' had nooit mogen worden toegestaan.               

Verbied het hoofddoekje
Een logisch gevolg van deze opstelling zou zijn dat er een verbod komt op het dragen van de hoofddoek en al helemaal van de sluier, de nikaab en de boerka. Van deze kledingstukken gaan louter negatieve signalen uit. Ze beknotten hoe dan ook het recht van vrouwen zichzelf te zijn en voor hun identiteit uit te komen. Mannen wordt door het dragen van de hoofddoek toegevoegd dat ze op seksueel gebied niet te vertrouwen zijn. Bovendien is de hoofddoek een verpolitiekte uiting van het geloof: 'wij willen geen scheiding van moskee en staat, maar juist het ineen schuiven van beide'. Het is treurig dat PvdA-leider Cohen in deze discussie niet verder komt dan 'we moeten dan dus ook het dragen van keppeltjes en petjes gaan verbieden'. Dat is grote onzin, joden dragen op straat geen keppeltje, wel in de synagoge. En als er al eens een keppeltje op straat te zien is, is het van een functionaris van de synagoge, zoals af en toe een ouderwetse rooms-katholieke pastoor in een zwart pak met witte boord op straat valt waar te nemen: een kerkelijke functionaris die het pak draagt dat bij zijn ambt hoort.
In landen als Frankrijk, Denemarken en Zweden is met een verbod op het dragen van hoofddoekjes in delen van de openbare ruimte een begin gemaakt. In combinatie met een groter accent op de plichten van burgers is de openbare ruimte daar flink opgeknapt. Wie op vakantie is in Denemarken valt op hoe opgeruimd, vriendelijk en veilig dat land is geworden sinds de regering er wordt gedoogd door een PVV-achtige partij.         

De islam heeft slechte papieren
Evenals het christendom is de op één na grootste religieuze leer op aarde hoognodig aan vernieuwing toe. Wellicht nog meer dan voor het christendom geldt voor de islam dat het Woord boek is geworden. Op het op christelijke waarden gefundeerde Westen valt veel aan te merken, maar de opbouw van de verzorgingsstaat, waarin niemand honger hoeft te lijden en iedereen een dak boven het hoofd heeft en het onderwijs voor zijn kinderen kan betalen, is een prestatie van jewelste waaraan geen islamitische staat kan tippen. Daar staat tegenover dat christenen zich massaal schuldig maken aan misdaden tegen de schepping. De risico's voor het voortbestaan van de planeet zijn vooral te wijten aan hun slechte en onverantwoorde omgang ermee.
Ook de islamitische cultuur heeft zo haar achterlijkheden. Hoe dan ook is elk pleidooi - zowel van moslims als van christenen - voor het integreren van hun religie in de staat ongeloofwaardig: de zondenlijstjes van beide religies zijn daarvoor te lang. De vraag is of en, zo ja, hoe de islam zich in Europa gaat ontwikkelen en hoeveel tijd dat proces vergt. In elk geval zijn reflectie en bespiegeling binnen moslimorganisaties daarvoor een voorwaarde. Het is goed dat het nieuwe kabinet - met dank een de PVV - het debat hierover op scherp zal zetten. 

Pijpen, pijpen en nog eens pijpen
Het succes van de PVV steunt op het onbehagen dat een groot deel van de Nederlanders anno 2010 voelt. Analytici breken zich het hoofd over de vraag waar de onvrede in vredesnaam vandaan komt. We hebben het toch goed, met al onze rijkdom? Blijkt uit onderzoeken niet dat Nederlanders zo ongeveer het gelukkigste volk op aarde zijn?
Verblind door al die materiële rijkdom zien ze de armoede niet waarin het openbare leven in Nederland zich anno 2010 voltrekt. Wie 's morgens wakker wordt, wil je in een wereld stappen die hij kent en waarvan hij houdt. Maar in plaats daarvan stap je in een wereld die je een zware fysieke en mentale belasting oplegt. Op straat krijg je voortdurend pijpen onder je neus geduwd waar een humeurbedervende en - erger nog - ziekmakende walm uit komt. Met al die (vracht)auto's, brommers, scooters, snorfietsen, kantoren, woningen, fabrieken, bedrijven en mensen dicht op elkaar heeft de pijpdichtheid in Nederland onmenselijke proporties aangenomen: overal pijpen, pijpen en nog eens pijpen. Viezigheid en herrie domineren in grote delen van het land het straatbeeld. Nederlanders consumeren elkaars afval en de gevolgen voor de gezondheid zijn navenant: de levensverwachting in Nederland loopt terug en nergens in Europa is de sterfte onder vrouwen beneden de 60 jaar zo hoog al in Nederland. 
Daarbij komt dat de steden in de afgelopen 40 jaar onherkenbaar in negatieve zin zijn veranderd. Veel fraaie gebouwen zijn er vervangen door wanstaltige nieuwbouw. De lelijkheid vliegt je er letterlijk naar de keel en er zijn te veel mensen komen wonen met wie je geen contact krijgt. Het is geen wonder dat Wilders' PVV juist in streken waar de straten er nog mooi uitzien - oost- en zuid-Nederland - zoveel aanhang heeft gekregen: men wil de lelijkheid buiten de deur houden. En geef ze eens ongelijk.

Jos Teunissen