Kun je als enkeling iets bijdragen aan de wereldvrede? Volgens vredestroubadour James Twyman is de wereld al genezen, het komt er nu op aan dit te beseffen.

Twyman trok in 1998 met zijn gitaar naar Bagdad voor een paar vredesconcerten. Hij kwam op uitnodiging van de regering van Irak en werd ondergebracht in het luxueuze El Rasheed Hotel. Bij binnenkomst viel zijn oog op een vreemd mozaïek, dat zo in de aankomsthal was aangelegd dat iedere bezoeker er overheen moest lopen. Het bleek een portret van George Bush sr. te zijn met daaronder in het Engels: ‘Bush is een crimineel.’ Twyman merkt vervolgens in zijn boek 'Vrede zijn' op: ‘Als donderslag bij heldere hemel drong het tot me door dat ik op mijn bestemming was aangekomen. Toch konden de ervaringen die ik met de mensen van Irak had geen schrillere tegenstelling vormen. Niet alleen waren zij beleefd en gastvrij, het was bovendien duidelijk dat we allen hetzelfde voor ogen hadden: een weg vinden uit het politieke schaakspel zonder verdere verwoestingen. De meeste mensen die ik ontmoette, bleken een stille afkeer te hebben van Saddam Hoessein. Maar het feit dat een hardop uitgesproken afwijzing zeker gevangenschap of de dood tot gevolg zou hebben, hield het stilzwijgen in stand.’

Het politieke schaakspel waarop Twyman doelt, bereikt deze weken zijn climax. Zal het de Amerikanen lukken om zonder veel bloedvergieten Bagdad in te nemen? Wat zullen zij van het mozaïek vinden? Twyman houdt vol dat de wereld veranderd kan worden zonder het gebruik van geweld. Zelf heeft hij in de zomer van 1995 in de bergen van Bosnië kennis gemaakt met een groepering die zich de Afgezanten van het Licht noemde. De dertien leden van deze groepering mediteerden in een groot twaalfspakig wiel. In het midden zat een man die aan Twyman uitlegde dat de missie van de Afgezanten niet het brengen van vrede is in een wereld vol geweld. Er ìs namelijk al vrede:
‘Wij zien een wereld die leeft met de illusie van geweld, en wij stralen de waarheid uit, een ervaring van vrede die geen tegenstelling heeft. Dat is de keus die de mensheid niet voor zichzelf heeft kunnen maken. Onze missie is niet het brengen van de vrede waar ze niet is, maar de vrede te onthullen waar ze verborgen is.
Met andere woorden: vrede is het enige dat werkelijk is. Zelfs als er geweld lijkt te bestaan, zelfs als oorlog en onrecht doorgaan, dan zullen de Afgezanten de visie van de waarheid uitstralen die niets anders dan zichzelf erkent. Zo redden we de wereld, door vast te houden aan een visie van de wereld waarvoor deze bang is om te zien, de enige visie die echt is - dat de wereld al genezen is, al heel is, en al gered is.'

Na zijn ontmoeting met de Afgezanten is Twyman deze merkwaardige visie zelf gaan uitdragen. In 'Vrede zijn' werkt hij haar uit in gesprek met geoloog-schrijver Greg Braden en psychologe Doreen Virtue. Tegelijkertijd signaleert hij: ‘Overal waar we kijken, zien we verdeeldheid, scheiding en behoefte aan vrede. Hoe kan vrede de basis zijn van een wereld als deze, waar kinderen iedere dag van honger sterven en etnische oorlogen eeuwenlang woeden? Is het niet onze taak weerstand te bieden aan dit kwaad en actief te strijden tegen onrechtvaardigheid?’
De Afgezanten kozen ervoor te mediteren. Zij liepen niet mee in protestdemonstraties. Zij waren van mening dat een werkelijke verandering in de wereld bereikt kon worden door een verschuiving in bewustzijn. Net zoals Mahatma Gandhi verkondigden zij: ‘Wees de verandering die je wilt zien in de wereld. Wil je vrede ervaren, wòrd dan vrede.’
Maar hoe word je vrede? Je kunt om vrede bidden. Dat heet een smeekbede. Maar die bede gaat uit van een gemis. Tezamen met de smeekbede wordt een signaal de wereld ingezonden dat er geen vrede is. Een meer effectieve methode van bidden is vrede te zìjn. Twyman: ‘Wat we eigenlijk doen als we vrede zijn, is ons voelen alsof de vrede die we zoeken er al is. We beleven de realisering van het gebed en niet het gemis, en de ziel reageert dienovereenkomstig. Zij begint te resoneren met vrede, en neemt de beleving van vrede op in haar sfeer, omdat dat hetgeen is waarop de geest zich heeft gericht.’

De spirituele tradities hebben altijd verkondigd dat er een vrede bestaat die ons begrip te boven gaat. Die vrede is altijd aanwezig hoeveel geweld wij ook in de wereld waarnemen. De keus is volgens Twyman om te beslissen waarop wij ons leven willen richten: op vrede en liefde, of op angst voor geweld. In feite gaat hij hierbij uit van een wereldbeeld dat ook in 'Een cursus in wonderen' wordt verkondigd.
Volgens deze cursus, die in de jaren zeventig door een innerlijke stem aan psychologe Helen Schucman gedicteerd werd, is de wereld die het NOS-journaal ons presenteert onwerkelijk. Het is een wereld gebaseerd op waarneming. Daar-tegenover staat de wereld zoals die vanuit de waarheid wordt beleefd. Die wereld ligt volgens de inleiding tot 'Een cursus in wonderen' buiten het bereik van tijd en processen: 'Ze heeft geen tegendeel, geen begin en geen einde. Ze ìs eenvoudig.'
De hele cursus in wonderen lijkt met zijn 1344 pagina’s een vernuftig systeem om je hoofd in het zand te steken. Maar Schucman zelf was van mening dat Jezus haar de omvangrijke tekst gedicteerd had. Er is dus enige reden om de filosofie achter de cursus serieus te nemen. In het kort luidt die als volgt: 'Niets werkelijks kan bedreigd worden. Niets onwerkelijks bestaat. Hierin ligt de vrede van God.'

Inmiddels is Twyman bezig een cursus op internet te zetten die ‘de kunst van het spirituele vredestichten’ heet. Evenals Schucman wordt Twyman geleid door een innerlijke stem. Deze beweert in les 2: ‘Geliefde. Ik roep je bij je naam, want alleen dan zal je de waarheid omtrent jouw Zelf weten. Alleen dan zal je de Heilige Visie aanvaarden waarmee ik jou en alle wezens zie. Dan zal je handelen zoals ik en die visie uitbreiden. De wereld is al genezen, Geliefde. Je staat op het punt dat te beseffen en te leren. De wereld van de droom gaat nu voorbij en je blijft alleen met het Licht van Vrede over. Welkom thuis, Geliefde.’
Het is een vreemde gedachtegang. Alsof wij nog even met de handen in de ogen moeten wrijven en dan een wereld van vrede zullen zien. Maar het gaat dan ook om een spirituele weg, om een weg die dwars staat op alles wat ons verstand ons ingeeft. Het gaat niet om wat in de wereld van de politiek vrede heet.
Toch betekent dit niet dat het gaan van een spirituele weg geen consequenties zou hebben voor de alledaagse werkelijkheid. Enkelingen zoals Martin Luther King die het aandurfden de weg van geweldloosheid te betreden, hebben wel degelijk de wereld veranderd. Gandhi was zelfs van mening: ‘Er komt een moment in het leven dat een individu onweerstaanbaar wordt en het effect van zijn handelingen alles doordringend. Dat moment breekt aan wanneer een individu zichzelf tot nul reduceert.’

Herbert van Erkelens

James Twyman in gesprek met Gregg Braden en Doreen Virtue, Vrede zijn. Bidden als levenshouding, Ankh-Hermes, Deventer, 12,50 euro